Orhan Kemal Kimdir? Hayatı ve Eserleri

09 Mart 2010 tarihinde yazıldı.

ORHAN KEMAL, asıl ismi Mehmet Raşit Öğütçü’dür. 1914 yılında Adana’da dünyaya gelmiş 1970 yılında Sofya’da hayatını kaybetmiştir. T.B.M.M. 1. dönem Kastamonu milletvekili (1920-1923) avukat Abdülkadir Kemali’nin oğlu. Babasının Ahali Fırkası’nı kurmasıyla gelişen olaylar sonucunda ailesi Suriye’ye göç ettiği için ortaokul son sınıfta öğretimini bıraktı(hayatının bu dönemini “Küçük Adamın Notları” başlığı altında yayımlamaya başladığı yaşamöyküsel romanı Baba Evi’nde (1949) konu edinmiştir). Bir süre sonra doğduğu şehre dönerek pamuk fabrikalarında işçilik, dokumacılık, ambar memurluğu, Verem Savaş Derneği’nde kâtiplik yaptı (hayatının bu dönemi, Yugoslavya göçmeni bir ailenin işçi kızıyla evlenmesinin (1937) hikâyesi Avare Yıllar (1950), Cemile (1952) Dünya Evi (1960), Arkadaş Islıkları (1968) romanlarına konu olmuştur). Askerlik görevini yaparken ceza yasasının 94. maddesine aykırı davranıştan 5 yıl hapse mahkûm edildi (1939). Bursa cezaevinde bulunduğu dönemde, burada tutuklu olan Nâzım Hikmet’le ilişkileri, toplumculuk anlayışı üzerinde etkili oldu (bu konudaki anıları Nâzım Hikmet’le Üç Buçuk Yıl (1956) isimli kitabındadır.) 1951′de İstanbul’a geldikten sonra tefrika romanlar, kitaplar yayımlayarak sadece kalemiyle geçindi. Tedavi için gittiği Sofya’da öldü. Cenazesi yurda getirildi; mezarı İstanbul’dadır.
Eserlerinde zor hayat koşulları içindeki küçük insanları, onların geçim sıkıntılarını canlandırır. Fakat sanat anlayışı sadece tanıklık etmeyi değil, halkın daha iyi bir yaşama ulaşmasına yardımcı olacak uyarıcı, yönlendirici bir gerçekçilik yolunu izlemiştir. İlk eserleri 1930′larda kendi yaşam öyküsünden çizgilere dayanan bir çerçevede, Çukurova’da tarım ve fabrika işçilerinin sorunlarını işlemiş, ardından hayatını sürdürdüğü İstanbul’da gurbetçilerin, kenar mahalle insanlarının, işçilerin dünyasını yansıtmıştır. Hayatı geniş bir biçimde kapsayan eseri için cezaevi gözlemleri de malzeme olmuştur. Bu tür eserlerden 72. Koğuş (uzun öykü, 1954) oyun haline getirilerek AST (1967) ve Devrimci Ankara Sanat Tiyatrosu (1976) tarafından sahnelendi. AST’taki temsil sanatçıya Ankara Sanatsevenler Derneği’nin yılın en iyi oyun yazarı ödülünü kazandırdı. Konularını Çukurova çevresinden alan Vukuat Var (1959), Hanımın Çiftliği (1961), Kanlı Topraklar (1963), Kaçak (1970) romanları, toprak sahipleriyle tarım işçilerinin ilişkilerini, tarım kesiminde meydana gelen değişmelerin etkilerini, yoksul fabrika işçilerinin dünyasını ele alan bir dizi oluşturur. Murtaza (1952, Bekçi Murtaza ismiyle Ulvi Uraz Tiyatrosu’nda sahnelendi 1969; Bekçi ismiyle Ali Özgentürk tarafından filme alındı, 1986) fabrika çevresi konu edilirken körü körüne görev duygusuna bağlı kahramanın kişiliğini çözümler. Köyden kente nüfus göçü, gurbetçi-işçilerin Adana’daki zor hayatı Bereketli Topraklar Üzerinde(1954) romanının eksenini oluşturur. Gurbet Kuşları (1962) bu konuyu işlemeyi gurbetçilerin İstanbul’daki hayatından kesitler vererek sürdürür. Köylülerin, ırgatların, küçük el sanatlarıyla uğraşanların, küçük memurların vb. kaynaştığı bu eserler yanında, kadınlarla genç kızlar ve çocukların serüvenlerini konu edinen romanlar da özel bir yer tutar. Kenar mahallede hayatını sürdüren, kendi toplumsal konumundan daha geriye itilmiş ailedeki kadınlara ilgili El Kızı (1960), sinema ve eğlence dünyasında sömürülen kadınlarla ilgili Yalancı Dünya (1966), Sokaklardan Bir Kız (1968) bu çerçevedeki romanlarındandır. Suçlu (1957), Küçücük (1960), Sokakların Çocuğu (1963), gibi romanlarında, İstanbul’un yoksul çevrelerinde, çözülmüş aile yaşamlarının, eğitim bozukluklarının suça ittiği çocuklar ve onların ayakta kalabilme çabaları canlandırılır. Müfettişler Müfettişi (1966) ile onu izleyen Üç Kağıtçı (1969) taşradaki yönetici, memur çevresinin taşlamasıdır. Bunlar ve benzeri romanlarda hareketli olaylar, yer yer şive taklidinden yararlanan konuşmalarla sergilenen konular, yazarın 200 kadar öyküsünü de beslemiştir (Ekmek Kavgası, 1949; Kardeş Payı, Sait Faik Hikâye Armağanı, 1957; Önce Emek, ve Sait Faik Hikâye Armağanı ve TDK ödülü, 1968 vb.) 72. Koğuş, Murtaza gibi eserleri yanında roman ve öykülerinden daha başka sahne uyarlamaları da yapıldı: Eskici Dükkanı (AST tarafından sahnelendi, 1969). Kardeş Payı (Ankara Mithat Paşa Tiyatrosu’nda sahnelendi, 1970-1971).
Önemli Eserleri
Öykü(Hikaye)
• Sarhoşlar (1951 – 1986),
• Çamaşırcının Kızı (1952 – 1984),
• Grev (1954 genişletilmiş basım 1968 – 1982).
• Arka Sokak (1956 – 1975),
• Babil Kulesi (1957),
• Dünyada Harp Vardı (1963),
• Mahalle Kavgası (1963),
• İşsiz (1966),
• Küçükler ve Büyükler (1971),
Roman
• Cemile (1952 – 1984),
• Suçlu (1957 – 1982),
• Devlet Kuşu (1958 – 1981),
• Gavurun Kızı (1959),
• Küçücük (1960),
• Dünya Evi (1960 – 1982),
• El Kızı (1960 – 1985),
• Gurbet Kuşları (1962 – 1982),
• Sokakların Çocuğu (1963 – 1983),
• Bir Filiz Vardı (1965 – 1982),
• Müfettişler Müfettişi (1966 – 1982),
• Yalancı Dünya (1966 – 1982),
• Evlerden Biri (1966 – 1983),
• Arkadaş Islıkları (1968 – 1981),
• Sokaklardan Bir Kız (1968 – 1985),
• Kötü Yol (1969 – 1985),
İnceleme
• Senaryo Tekniği ve Senaryoculuğumuzla İlgili Notlar (1963),
Anı
• Nazım Hikmet’le Üç Buçuk Yıl (1965 – 1976).

Bugün 0, toplam 71 kişi geldi.

Etiketler:

72 koğuş kimin eseri, cemile kimin eseri, murtaza kimin eseri, hanımın çiftliği kimin eseri, murtazakimin eseri, ORHAN KEMAL hayatı ve eserleri, orhan kemal eserlerinin konuları, murtaza kimin eseridir, mahalle kavgası kimin eseri, mahalle kavgası adlı eser