Tuz Gölü’nün Özellikleri ve DoÄŸal Yapısı
FiRaRi Tarih 10 Mart 2010
TUZ GÖLÜ
Tuz Gölü yüzölçümü bakımından Türkiye’nin üçüncü büyük gölüdür. İç Anadolu Bölgesi’nde Ankara, Konya ve Aksaray illerinin sınırının kesiÅŸtiÄŸi yerde yer alır. Türkiye’nin tuz ihtiyacinin %60′ından fazlası bu gölden saÄŸlanır. Ayrıca Tuz Gölü Türkiye’nin en sığ gölüdür. Tuz Gölü Lut Gölü’nden sonra %32,9′luk tuz oranıyla Dünyanın en tuzlu ikinci gölü olma özelliÄŸine de sahiptir. Deniz seviyesinden 905 metre yüksekte ve maksimum ölçüleri kuzeyden güneye 80, doÄŸudan batıya ise 50 kilometredir. Çevresinde 3,000,000′a yakın nüfus gücü tutar.
Özellikleri
Yağış alanı 11.900 km² olan Tuz Gölü, dışarıya akıntısı olmayan kapalı bir havza gölüdür.tuz gölü KOÇHÄ°SAR gölü olarak da bilinir Yağış alanının geniÅŸliÄŸine raÄŸmen beslenme kaynakları zayıftır. Göle su getiren akarsular, yazın suları iyice azalan ya da tamamen kuruyan derelerdir. Bunlar Åžereflikoçhisar’dan gelen Peçenek Çayı, Aksaray’dan gelen Melendiz Çayı, güneyden ve batıdan gelen Ä°nsuyu, Karasu, Kırkdelik çaylarıdır. Bunlardan baÅŸka BeÅŸÅŸehir Gölünün fazla sularını Konya’nın atık sularıyla beraber Tuz Gölü’ne boÅŸaltan DSÄ° tahliye kanalı da Tuz Gölü’nün su seviyesinin yükselmesine sebep olmaktadır. Gölün ortalama su seviyesi 40 cm. civarındadır. Ortalama yukseklik seviyesi yağışın arttığı mayıs ayında yaklaşık 110 cm’dir. Ortalama düşük seviye ise aÄŸustos ayında göl tamamen kurur. Tuz oranının fazla oluÅŸu nedeni ile buharlaÅŸma sonucunda kendini gösteren su kaybı önemli tuz tortulaÅŸmasına neden olmaktadır.Yaz sonlarına doÄŸru göl sahasının büyük bir kısmı kalınlığı her yıl yenilenir ve 10 cm yi geçmez Bu mevsimde Kaldırım Tuzlası ile karşı kıyı arasında yürümek mümkündür. Dünyanın çok tuzlu göllerinin başında gelen Tuz Gölü’ndeki tuzluluk oranı yaz esnasında daha fazladır. Bu mevsimde tuzluluk oranı şüphesiz daha fazladır ve gölün tuzluluÄŸu binde 329 gibi dikkat çekici bir orana eriÅŸmektedir. Kimyasal bileÅŸim itibariyle burada mutfak tuzu (sodyum klorür) karakterinde bir tuzluluk hakimdir ve sodyum klorür oranı, maÄŸnezyum klorür ve sodyum sülfat oranlarından üstündür.
Göldeki tuz birikmesi çeÅŸitli faktörlere baÄŸlı bulunmaktadır. Çevrede jips ve tuz tabakaları içeren Oligosen formasyonunun bulunuÅŸu gölün tuzlaÅŸmasında önemli bir rol oynamıştır. Fakat gölün tabanındaki kaynaklardan da tuzlu sular geldiÄŸi tespit edilmiÅŸtir. Gölün sığ oluÅŸu ve buharlaÅŸmanın ÅŸiddetli oluÅŸu tuz birikmesinin diÄŸer faktörleridir. Yazın buharlaÅŸma sonucu tortulanan tuz tabakası makinalarla kazılıp tuzlalarda toplanır. Kaldırım, Kayacık ve YavÅŸan tuzlaları adı verilen bu tuzlalar önceleri Tekel tarafından iÅŸletilirken 2005 yılında özelleÅŸtirilmiÅŸtir. Tuz Gölü’nden elde edilen tuzu yıkayıp öğüten tuz fabrikaları Åžereflikoçhisar ekonomisinin belkemiÄŸini oluÅŸturmaktadır. Tuz Gölü ve çevresi 2001 yılında özel koruma alanı ilân edilmiÅŸtir. Tuz Gölü ve çevresi Phoenicopterus rubber olarak adlandırılan flâmingo kolonilerinin ana üreme bölgeleridir. “Anser albifrons” adı verilen Sakarca kazınında ikinci büyük üreme merkezidir.
Doğal Yapı
Kışın kapladığı çok geniÅŸ su alanı su kuÅŸları için önemli bir kışlama alanı oluÅŸturmaktadır. Tuzlu ortamlara uyum saÄŸlamış olan flamingo, kılıçgaga, angıt ve benzeri kuÅŸların yanı sıra yaÄŸmurcunlar, turnalar, yaban kazları ve yaban ördekleri gölde büyük topluluklar halinde yaÅŸamaktadır. Göl çevresinin nispeten ıssız oluÅŸu nedeniyle kuÅŸlar, etraftaki su birikintilerinde, meralarda ve ekili alanlarda rahatça beslenmekte, kışın en soÄŸuk günlerinde dahi donmayan göl sularında yüzebilmektedir. Ä°lkbaharda Göl içinde oluÅŸan adalar ve bataklıklar Bataklık Kırlangıcı (Glareola prantincola), Suna (Tadorna tadorna), Angıt (Tadorna ferruginea), Çamurcun (Anas crecca), Kılıçgaga (Recurvirostra avocetta), Kocagöz (Burhinus oedicnemus) ve martı türlerinin (Larus sp.) kuluçka yapmalarına imkan saÄŸlamaktadır. Bölgede tuzcul stepler ve endemik türlerden oluÅŸan ekolojik açıdan hassas bitki toplulukları bulunmaktadır. Bir ekosistem bütünlüğü arz eden Tuz Gölü ve yakın iliÅŸkide olan çevresindeki göller (Tersakan Gölü, Düden Gölü, Bolluk Gölü, EÅŸmekaya Gölü, Köpek Gölü, Akgöl) sayısız kuÅŸ türü ve özellikle Avrupa’da nesli tükenmekte olan flamingolar (Phoenicopterus ruber) için yaÅŸam alanı niteliÄŸindedir. Tuz Gölü, flamingoların ülkemizdeki en önemli kuluçka alanı olup, Gölün orta kesimlerinde herbiri 5-6 bin yuvadan oluÅŸan dev kuluçka kolonileri bulunmaktadır.
Etiketler:
Tuz gölü, tuz gölünün doğal yapısı, tuz gölünün özellikleri
Facebook'ta paylaşNot: Sitemizde bulunan bu ve buna benzer bilgilerin birçoğu alıntıdır. Hayta.net, kullanıcıları tarafından geliştirilen bir site olduğu için yazılardan sorumlu değildir.